Własności mechaniczne nakrętek zwykłych

Właściwości mechaniczne nakrętek – pełny przewodnik

Nakrętki zwykłe to podstawowe elementy złączne, które w połączeniu ze śrubami odgrywają kluczową rolę w bezpieczeństwie i trwałości konstrukcji. Optymalny dobór nakrętki powinien być oparty na wytrzymałości mechanicznej – czyli naprężeniu pod obciążeniem próbnym (Sp) oraz twardości Vickersa (HV).

Co wpływa na właściwości nakrętki?

• Klasa własności (np. 5, 6, 8, 9, 10, 12) – określa, jaką wytrzymałość mają śruby i nakrętki. Przykładowo klasa 5 oznacza Rm = 500 N/mm², klasa 12 – 1200 N/mm².
• Zakres gwintu (np. do M4, M4–M7, M7–M10 itd.) – wpływa na minimalne i maksymalne wartości Sp i HV.
• Stan materiału – NQT (utwardzana lub normalizowana) vs QT (hartowana i odpuszczana), co przekłada się na różne wartości mechaniczne.

Legenda skrótów:

• Sp – naprężenie pod obciążeniem próbnym
• HV – twardość Vickersa
• NQT – stal bez obróbki cieplnej (Normalized or Quenched & Tempered)
• QT – stal hartowana i odpuszczana
• Rodzaj 1/2 – oznaczenie typu nakrętki zgodnie z normami

Tabela właściwości – podsumowanie

Klasy 5, 6, 8

• do M4
  • klasa 5: Sp ≈ 520 N/mm², HV 130–302, stan NQT
  • klasa 6: Sp ≈ 600, HV 150–302, stan NQT
  • klasa 8: Sp ≈ 800, HV 180–303, stan NQT
• M4–M7, M7–M10, M10–M16 – systematyczne wzrosty Sp/HV między klasami 5‑8.
• M16–M39
  • klasa 5: Sp ≈ 630 –720, HV 146–170, NQT
  • klasa 6: Sp ≈ 800 –920, HV 233–353, QT
  • klasa 8: Sp ≈ 890 –920, HV 180–302, NQT

Klasy 9, 10, 12

• do M4
  • klasa 9: Sp ≈ 900, HV 170–302, NQT
  • klasa 10: Sp ≈ 1040, HV 272–353, QT
  • klasa 12: Sp ≈ 1140–1150, HV 272–353, QT
• Większe gwinty – klasy 9–12 zapewniają najwyższe parametry, sięgające Sp 1200 N/mm².

Jak dobrać nakrętkę?

1. Określ, jaka klasa wytrzymałości śruby i nakrętki jest wymagana w danym połączeniu – klasa powinna być co najmniej taka sama lub wyższa niż dla śruby.
2. Uwzględnij zakres gwintu – większe gwinty wymagają wyższych Sp i HV.
3. Wybierz odpowiedni stan materiału – NQT sprawdzi się w standardowych zastosowaniach, QT przy dużych obciążeniach.

Więcej na temat doboru nakrętek znajdziesz w artykule: Jak dobrać nakrętkę do śruby? oraz o różnych typach nakrętek: Rodzaje nakrętek i ich zastosowanie.

Dlaczego właściwości mechaniczne mają znaczenie?

• Bezpieczeństwo połączenia – zbyt niska wartość Sp może prowadzić do odkręcania lub trwałego odkształcenia.
• Trwałość konstrukcji – dopasowanie klasy nakrętki do śruby przeciwdziała pękaniu i zużyciu gwintu.
• Zgodność norm – np. klasa 8.8, 10.9, 12.9 określona jest w normie PN.

Podsumowanie

Dobór nakrętek wymaga zwrócenia uwagi na:

• klasę wytrzymałości (5–12),
• zakres gwintu (M4–M39),
• wartości Sp i HV,
• stan materiału: NQT vs QT.

Stosując powyższe zasady, zapewnisz trwałość i bezpieczeństwo połączeń śrubowo-nakrętkowych.

Jeśli poszukujesz nakrętek idealnie dopasowanych do parametrów mechanicznych i spełniających wymagania norm – sprawdź dostępność i zamów online na Elgo.pl!