Powłoki i ich oznaczenia

Wybierając śruby czy nakrętki, zazwyczaj skupiamy się na ich wymiarach i klasie wytrzymałości. Jednak nawet najmocniejsza stal nie przetrwa długo, jeśli zostanie pokonana przez korozję. To właśnie powłoka antykorozyjna jest pierwszą linią obrony elementu złącznego przed wilgocią, solą i chemią. Tajemnicze skróty takie jak Zn, tZn, flZn czy A2K często wprowadzają w błąd, a niewłaściwy dobór zabezpieczenia może skutkować nie tylko brzydkimi zaciekami z rdzy, ale w skrajnych przypadkach – katastrofą budowlaną. W tym artykule rozszyfrowujemy oznaczenia powłok, wyjaśniamy różnice między ocynkiem galwanicznym a ogniowym i podpowiadamy, co wybrać do zadań specjalnych.

Najważniejsze informacje na start

• Ocynk galwaniczny (Zn, A2K): Najpopularniejsza, estetyczna i gładka powłoka. Idealna do wnętrz, ale słabsza w warunkach zewnętrznych.
• Ocynk ogniowy (tZn, HDG): Gruba, matowa warstwa o bardzo wysokiej odporności na korozję. Wymaga stosowania nakrętek z powiększonym gwintem (podciętym).
• Ocynk płatkowy (flZn, Geomet, Dacromet): Nowoczesna powłoka bezchromowa. Bardzo cienka, a jednocześnie niezwykle odporna (nawet 1000h w komorze solnej). Nie powoduje kruchości wodorowej.
• Czernienie (Oksyda): To nie jest zabezpieczenie antykorozyjne na zewnątrz! Służy głównie ochronie w transporcie i magazynowaniu (wymaga olejowania).

Dlaczego stal rdzewieje i jak temu zapobiec?

Stal węglowa, z której wykonana jest większość śrub (klasy 5.8, 8.8, 10.9), w kontakcie z tlenem i wilgocią ulega utlenianiu. Aby temu zapobiec, stosuje się powłoki ochronne. Działają one na dwa sposoby: tworzą szczelną barierę (odcinają stal od środowiska) lub działają protektorowo (np. cynk), utleniając się w pierwszej kolejności, by “poświęcić się” dla ochrony rdzenia stalowego.

Ocynk galwaniczny (Elektrolityczny) – Zn / ISO 4042

To standard rynkowy. Proces polega na kąpieli śrub w elektrolicie. Powłoka jest cienka (zazwyczaj 5-12 mikrometrów), gładka i błyszcząca.

• Oznaczenia: Często po prostu “ocynk biały”, w normach DIN/ISO spotykane jako A2K (A – cynk, 2 – grubość ok. 5 µm, K – błyszczący).
• Zastosowanie: Wewnątrz budynków, w meblarstwie, motoryzacji (elementy osłonięte).
• Wada: Ograniczona odporność w warunkach wilgotnych i ryzyko kruchości wodorowej przy śrubach wysokiej wytrzymałości (powyżej 10.9).

Ocynk ogniowy (Zanurzeniowy) – tZn / ISO 10684

Śruby zanurza się w wannie z płynnym cynkiem o temperaturze ok. 450°C. Powstaje gruba warstwa (powyżej 40 µm), która jest nierówna i matowa.

• Oznaczenia: tZn (termiczny), HDG (Hot Dip Galvanized).
• Zastosowanie: Konstrukcje zewnętrzne, bariery drogowe, energetyka, mosty.
• Ważne: Ze względu na grubość powłoki, gwint śruby “puchnie”. Aby nakręcić nakrętkę, musi ona być specjalnie wykonana w tolerancji 6AZ (tzw. nakrętka z podcięciem/nadwymiarem). Nie wolno łączyć śruby tZn ze zwykłą nakrętką ocynkowaną galwanicznie!

Ocynk płatkowy (Lamellowy) – flZn / ISO 10683

To technologiczny “mercedes” wśród powłok. Mieszanina płatków cynku i aluminium jest nanoszona na detale, a następnie wygrzewana.

• Oznaczenia: flZn, handlowo znane jako Geomet lub (dawniej) Dacromet.
• Zalety: Ekstremalna odporność na korozję (porównywalna z nierdzewką), bardzo cienka warstwa (nie psuje pasowania gwintu) i całkowity brak ryzyka kruchości wodorowej.
• Zastosowanie: Przemysł motoryzacyjny, śruby wysokiej wytrzymałości (10.9, 12.9), turbiny wiatrowe.

Czernienie i Fosfatowanie – Ochrona tymczasowa

Czarne śruby (bez pokrycia cynkiem) są często oksydowane (czernione) lub fosfatowane.

• Oznaczenia: Bez pokrycia, Czernione, Ph (fosforanowane).
• Uwaga: Ta warstwa ma minimalną odporność antykorozyjną. Śruby czarne muszą być pokryte olejem konserwującym. Stosuje się je tam, gdzie element będzie malowany po montażu lub pracuje w oleju (np. wewnątrz silnika).

Przeglądaj produkty według kategorii

Poniżej znajdziesz linki do kategorii produktów, w których oferujemy elementy złączne w różnych wariantach powłok:

• Śruby z łbem sześciokątnym
• Nakrętki sześciokątne z podtoczeniem DIN 2510-5
• Podkładki okrągłe płaskie
• Nitonakrętki
• Pierścienie osadcze

Przykładowy wybór produktów Elgo

W naszej ofercie posiadamy pełen wachlarz zabezpieczeń antykorozyjnych. Oto przykłady dla każdej z omawianych grup:

• Ocynk galwaniczny (Standard): Pręty gwintowane stal kl. 8.8 ocynk galw. biały DIN 976
• Ocynk płatkowy (Geomet/flZn): Śruby z łbem sześciokątnym z kołnierzem stożkowym DIN 6921 10.9 flZn
• Ocynk ogniowy (tZn – zestaw HV): Zestaw EN 14399-4/6 kl. 10.9 typ HV tZn (1 nakr + 2 podk)
• Bez pokrycia (Czarne/Olejowane): Śruby dociskowe z łbem kwadratowym DIN 480 stal kl. 10.9 bez pokrycia

Często poruszane kwestie

Co to jest “biała korozja”?

Biała korozja (tzw. biała rdza) to objaw utleniania się samej powłoki cynkowej. Pojawia się jako biały, proszkowy nalot na powierzchni śruby. Nie oznacza ona jeszcze korozji stali (czerwonej rdzy), ale sygnalizuje, że warstwa ochronna ciężko pracuje. Często powstaje przy złym składowaniu świeżo ocynkowanych elementów w wilgoci bez przewiewu.

Czy można łączyć śruby ocynkowane ogniowo ze zwykłymi?

Nie zaleca się tego z dwóch powodów. Po pierwsze: różnica w grubości warstwy. Śruba ogniowa (tZn) ma grubszy gwint i nie wkręci się w standardową nakrętkę (lub zniszczy jej gwint). Po drugie: łączenie różnych typów powłok może przyspieszyć korozję w miejscu styku. Do śrub tZn zawsze dobieraj nakrętki tZn (z nadwymiarem).

Czy ocynk płatkowy przewodzi prąd?

Powłoki płatkowe (Geomet, Dacromet) wykazują przewodność elektryczną, ale jest ona słabsza niż w przypadku czystego metalu czy ocynku galwanicznego. W aplikacjach wymagających idealnego uziemienia przez gwint, należy to uwzględnić lub zastosować podkładki zębatę przebijające powłokę.

Ekspert Elgo radzi

Szczególną uwagę musicie zachować przy śrubach o wysokiej wytrzymałości – klasy 10.9 i 12.9. W ich przypadku standardowy proces cynkowania galwanicznego niesie ryzyko tzw. kruchości wodorowej. Wodór wnika w strukturę stali podczas trawienia kwasem i może spowodować nagłe pęknięcie śruby pod obciążeniem, nawet po kilku tygodniach od montażu (taka “bomba z opóźnionym zapłonem”). Dlatego dla klasy 10.9 i wyższych, jeśli zależy Wam na dobrym zabezpieczeniu i świętym spokoju, zawsze rekomenduję ocynk płatkowy (flZn). Jest bezpieczny dla struktury stali, a przy okazji bije na głowę zwykły ocynk pod względem trwałości.

Elgo – wyceny, sprzedaż i doradztwo techniczne dla każdego zamówienia

Elgo to producent i dystrybutor elementów złącznych, oferujący ponad 15 000 produktów dostępnych online. Zamówienia złożone do godziny 12:00 realizowane są z wysyłką tego samego dnia. Dla klientów planujących inwestycje wymagające specyficznych powłok antykorozyjnych przygotowujemy indywidualne wyceny z działu handlowego. Elgo realizuje także produkcję specjalną na zamówienie, w tym nakładanie powłok płatkowych, ogniowych oraz cynkowanie niklowe na elementach nietypowych. Doradcy techniczni Elgo pomagają dobrać rodzaj zabezpieczenia do środowiska pracy złącza (kategorii korozyjności C1-C5).